Khoa học Vì Doanh nghiệp, Nhân tài Làm Chủ

Khoa học Vì Doanh nghiệp, Nhân tài Làm Chủ

Đăng ngày 23/12/2025

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 mở ra một bước ngoặt quan trọng, khi lần đầu tiên trao toàn quyền sở hữu kết quả nghiên cứu cho tổ chức chủ trì, từ đó khuyến khích doanh nghiệp tham gia R&D, thúc đẩy thương mại hóa công nghệ và hướng tới mục tiêu khoa học đóng góp 50% GDP.

Tại Hội nghị “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy nhấn mạnh, Luật 2025 tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn tồn tại lâu nay: trước đây, mọi kết quả nghiên cứu do ngân sách nhà nước tài trợ đều thuộc sở hữu Nhà nước, lưu trữ như “tài sản công”, khiến khoa học khó đi vào thực tiễn. Luật mới cho phép các tổ chức, từ doanh nghiệp công lập đến tư nhân, tự đăng ký sở hữu trí tuệ, thương mại hóa và khai thác kết quả nghiên cứu, tạo động lực mạnh mẽ để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội.

Cơ chế tài chính đi kèm cũng được cải cách mạnh mẽ: mọi khoản chi cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo (R&D) được khấu trừ thuế, đặc biệt với công nghệ trọng điểm, mức khấu trừ có thể lên tới 200%. Các chính sách khác bao gồm miễn thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động R&D, miễn thuế nhập khẩu trang thiết bị nghiên cứu, đồng thời lần đầu cho phép thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm bằng ngân sách nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thương mại hóa công nghệ.

Song song với ưu đãi tài chính, thủ tục hành chính được rút gọn, minh chứng bằng Nghị quyết 193 của Quốc hội, được xây dựng chỉ trong 7 ngày thay vì 6 tháng. Các cơ chế đánh giá cũng thay đổi: kết quả nghiên cứu được thẩm định độc lập, công khai; tài trợ và kinh phí phân bổ dựa trên hiệu quả thực tế, tác động xã hội, khả năng thương mại hóa, thay vì chỉ “mua lại” sáng chế. Những đề tài chậm tiến độ hoặc không đạt hiệu quả có thể bị thu hồi vốn, đảm bảo nguồn lực tập trung vào những nghiên cứu có giá trị.

Luật 2025 cũng đặt doanh nghiệp và nhân tài ở trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các dự án được triển khai theo cơ chế đấu thầu, công khai, không phân biệt công hay tư. Nhân tài được đánh giá dựa trên giá trị thực tiễn: một nhà khoa học xuất sắc là người tạo ra tri thức mới, giá trị kinh tế hoặc lợi ích xã hội; những nhà sáng chế không chuyên nhưng tạo ra sản phẩm hữu ích cũng được công nhận và hỗ trợ phát triển.

Đặc biệt, cơ chế định giá tài sản trí tuệ không còn áp dụng cứng nhắc mà dựa trên thỏa thuận thị trường, gắn với trách nhiệm pháp lý và kiểm soát nội bộ, vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng cho nhà khoa học, vừa ngăn chặn trục lợi.

Thứ trưởng Bùi Thế Duy khẳng định, với Luật 2025, doanh nghiệp trở thành trung tâm, nhân tài được trao quyền tự chủ và cơ hội phát triển, từ đó biến khoa học công nghệ thành động lực thực chất cho tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

BBT