Cầu nối giữa khoa học và thị trường trong thời đại xanh hóa

Cầu nối giữa khoa học và thị trường trong thời đại xanh hóa

Đăng ngày 01/12/2025

Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào thời kỳ chuyển dịch sang mô hình sản xuất xanh và tiêu dùng có trách nhiệm, khoa học ứng dụng và hoạt động Nghiên cứu & Phát triển (R&D) đang trở thành yếu tố trọng tâm giúp doanh nghiệp tạo ra những sản phẩm thân thiện môi trường, an toàn và bền vững. Tại Việt Nam, xu hướng này ngày càng rõ nét, không chỉ từ chính sách của Nhà nước mà còn từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và ý thức của người tiêu dùng.

Ngày 21/11, chương trình Uni Tour “Công trình Xanh – Tiêu dùng Xanh” đã diễn ra sôi nổi tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐH KHTN) – ĐHQG TP.HCM. Sự kiện do Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) phối hợp tổ chức, đặt trọng tâm vào chủ đề: “Khoa học ứng dụng cho sản phẩm xanh Việt Nam”.

 

Uni Tour không chỉ là một buổi giao lưu giữa doanh nghiệp và nhà trường, mà còn là một hành trình thu hẹp khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường – điều kiện tiên quyết để khoa học thực sự phục vụ đời sống và định hình tương lai của các sản phẩm xanh Việt Nam.

 

Khoa học ứng dụng & R&D: Bệ phóng cho thế hệ sản phẩm xanh Made in Vietnam

 

1. Uni Tour: Cầu nối giữa khoa học và thị trường trong thời đại xanh hóa

Mục tiêu cốt lõi của chương trình Uni Tour là đưa các mô hình sản xuất xanh của doanh nghiệp đến gần hơn với giảng đường đại học, tạo cơ hội cho sinh viên – thế hệ nhà khoa học tương lai – tiếp cận thực tiễn sản xuất, cập nhật xu hướng xanh hóa, từ đó thúc đẩy tinh thần sáng tạo và các ý tưởng R&D mang tính ứng dụng cao.

Bên cạnh đó, Uni Tour đóng vai trò như một "nền tảng kết nối" giữa hệ thống giáo dục đại học và cộng đồng doanh nghiệp. Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức, sự hợp tác giữa “ba nhà”: Nhà trường – Nhà nước – Nhà doanh nghiệp càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

2. “Ba nhà cùng đồng hành” – Bộ ba tạo nên sức bật cho chuyển đổi xanh

Phát biểu tại sự kiện, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC, nhấn mạnh rằng Uni Tour chính là bước đi chiến lược để ba nhà cùng nhau chuyển đổi, hướng đến một nền sản xuất xanh và bền vững.

Theo bà, doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển trong bối cảnh hiện nay phải coi R&D là "nguồn sống", là động lực nội tại cho sự đổi mới. “Hoạt động R&D chính là hoạt động nuôi sống Hàng Việt Nam nói chung hay Hàng Việt Nam Chất lượng cao nói riêng.” — bà Vũ Kim Hạnh nhấn mạnh.

Tuyên bố này phản ánh đúng hiện trạng của nhiều doanh nghiệp Việt Nam: muốn tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng, thân thiện môi trường thì cần đầu tư nghiêm túc vào nghiên cứu – thử nghiệm – cải tiến công thức, công nghệ và dây chuyền sản xuất.

Cùng quan điểm đó, ThS. Văn Chí Nam, Phó Hiệu trưởng ĐH KHTN – ĐHQG TP.HCM, khẳng định nhà trường đang chủ động chuyển đổi để đồng hành với xu hướng phát triển xanh của doanh nghiệp: “Nhà trường xác định nhiệm vụ trong giai đoạn tới là đồng hành cùng sản xuất bền vững.” Theo ông Nam, trường ĐH KHTN cam kết chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm hiện đại và đội ngũ chuyên gia để tiếp nhận các đề tài khoa học, giải quyết những bài toán thực tế mà doanh nghiệp đặt ra trong quá trình hướng đến tiêu chuẩn xanh của thị trường.

3. Sân khấu Uni Tour: Doanh nghiệp chia sẻ mô hình – nhà trường đề xuất giải pháp

Trong phần chia sẻ tại sự kiện, nhiều doanh nghiệp đã trình bày các mô hình sản xuất xanh, đồng thời nêu rõ nhu cầu hợp tác R&D với các trường đại học, đặc biệt trong bối cảnh tiêu dùng xanh đang trở thành xu hướng chủ đạo.

3.1. Mô hình sản xuất hóa mỹ phẩm thiên nhiên – “xanh từ gốc”

Tiến sĩ Huỳnh Kỳ Trân – Chủ tịch HĐTV, Giám đốc Công ty Lan Hảo – mang đến góc nhìn về sản xuất hóa mỹ phẩm thiên nhiên. Là doanh nghiệp tiên phong trong việc sử dụng thảo dược bản địa, Lan Hảo chú trọng tạo ra các sản phẩm sạch, an toàn và thân thiện môi trường.

Ông nhấn mạnh rằng để sản phẩm xanh thật sự mang giá trị, doanh nghiệp cần cả hai yếu tố: giải pháp khoa học bền vững và đạo đức nghề nghiệp – điều đang dần trở thành "nguyên liệu lõi" của ngành hóa mỹ phẩm.

3.2. Intermix và bài toán nguyên liệu – bao bì xanh

Bà Từ Lê Thanh Vy, Phó Tổng Giám đốc Intermix, chia sẻ về nhu cầu đổi mới nguyên liệu theo hướng xanh hóa và thay đổi bao bì sang vật liệu tái chế, thân thiện môi trường.

Intermix – doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm bột trộn sẵn (như bột bánh xèo Hương Xưa) – đang đối diện bài toán phát triển sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn mới của người tiêu dùng: an toàn – tự nhiên – nguồn gốc rõ ràng – bao bì bền vững.

Bà Thanh Vy kỳ vọng rằng các trường đại học có thể cung cấp: Các nghiên cứu về nguyên liệu sạch; Công nghệ sản xuất mới; Ý tưởng về bao bì thay thế nhựa; Các giải pháp R&D khả thi để ứng dụng vào thực tế.

4. Khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường: Bài toán không thể né tránh

Dù cả doanh nghiệp và nhà trường đều mong muốn hợp tác chặt chẽ, song theo PGS.TS Ngô Đại Nghiệp – Trưởng phòng Quan hệ Đối ngoại ĐH KHTN – tồn tại khoảng cách nhất định khiến hoạt động R&D ứng dụng chưa đạt hiệu quả tối ưu.

4.1. Khác biệt trong mục tiêu và tốc độ

Nhà khoa học: ưu tiên nghiên cứu sâu, bài bản và toàn diện

Doanh nghiệp: cần giải pháp nhanh, hiệu quả, phù hợp chiến lược thị trường

Sự khác biệt trong “tốc độ kỳ vọng” này khiến nhiều đề tài nghiên cứu tuy tốt nhưng không kịp chuyển hóa thành sản phẩm thương mại.

4.2. Quy mô thử nghiệm khác nhau

Nhiều đề tài chỉ dừng ở mức độ phòng thí nghiệm (lab-scale), trong khi doanh nghiệp cần: Quy mô pilot; Đánh giá khả thi sản xuất đại trà; Kiểm thử thị trường; Một sản phẩm xanh muốn ra thị trường phải trải qua hàng loạt bước thẩm định, thử nghiệm, kiểm định – điều đòi hỏi doanh nghiệp phải đồng hành sớm cùng nhà trường ngay từ giai đoạn nghiên cứu ban đầu.

5. Đạo đức – “chất xúc tác vô hình” của mọi sản phẩm xanh

Một điểm nhấn đặc biệt trong chương trình là chia sẻ đầy tâm huyết của TS Huỳnh Kỳ Trân, người có nhiều năm nghiên cứu về hóa sinh và phát triển sản phẩm từ thảo dược Việt Nam. Ông nhấn mạnh rằng bên cạnh khoa học, đạo đức nghề nghiệp chính là nền tảng quyết định sự trường tồn của sản phẩm xanh. Ông bày tỏ sự trăn trở: Nhiều sản phẩm tốt nhưng không cạnh tranh được vì “lời thật thua lời quảng cáo giả”; Nhiều doanh nghiệp lạm dụng danh nghĩa thiên nhiên để xây dựng hình ảnh không đúng thực chất. Khách hàng, đặc biệt nhóm yếu thế, dễ bị khai thác bởi các sản phẩm thổi phồng công dụng.

 

Ông kêu gọi: Doanh nghiệp phải giữ giới hạn, đặt đạo đức lên trên lợi nhuận ngắn hạn và ưu tiên lợi ích cộng đồng.

Thông điệp của ông Trân không chỉ phù hợp với ngành hóa mỹ phẩm mà còn là bài học quan trọng cho tất cả doanh nghiệp Việt Nam đang theo đuổi sản phẩm xanh.

6. Khoa học ứng dụng – Chìa khóa thúc đẩy cuộc cách mạng sản phẩm xanh Việt Nam

Từ góc độ tổng quan, sự kiện Uni Tour đã khẳng định vai trò nòng cốt của khoa học ứng dụng và R&D trong việc kiến tạo thế hệ sản phẩm xanh Việt Nam.

6.1. Khoa học giúp doanh nghiệp giải bài toán nguyên liệu – chất lượng – an toàn

Ngày càng nhiều doanh nghiệp phải đối diện với yêu cầu: Giảm phụ gia hóa học; Tìm nguyên liệu tự nhiên thay thế; Hoàn thiện công thức sản phẩm xanh; Ứng dụng công nghệ để kéo dài hạn sử dụng mà không dùng chất bảo quản độc hại. Những bài toán này chỉ có thể giải quyết bằng nghiên cứu khoa học thực sự.

6.2. R&D giúp Việt Nam nâng tầm cạnh tranh

Sản phẩm xanh không chỉ để tiêu thụ trong nước mà còn phải: Đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu; Chinh phục thị trường phát triển; Tạo thương hiệu quốc gia cho Hàng Việt. R&D giúp doanh nghiệp có giá trị gia tăng cao, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, tăng lợi thế cạnh tranh.

6.3. Nhà trường giữ vai trò “bệ phóng”

Trường đại học không chỉ là nơi đào tạo mà còn là: Nơi tạo ra tri thức mới; Đơn vị cung cấp công nghệ nguồn; Đội ngũ khoa học giải quyết các vấn đề thực tế của doanh nghiệp. Khi ba nhà phối hợp nhịp nhàng, sản phẩm xanh Việt Nam có cơ hội đi xa hơn cả kỳ vọng.

Chương trình Uni Tour “Công trình Xanh – Tiêu dùng Xanh” không chỉ mang đến những bài học sâu sắc về khoa học ứng dụng mà còn mở ra một tầm nhìn mới: muốn phát triển bền vững, Việt Nam phải coi R&D là đầu tư chiến lược, chứ không phải chi phí.

Để sản phẩm xanh Việt Nam có thể sánh vai với các thương hiệu quốc tế, cần sự chung tay của:

Nhà trường: sáng tạo tri thức

Nhà nước: hỗ trợ chính sách

Nhà doanh nghiệp: ứng dụng và thương mại hóa

Sự kiện Uni Tour đã chứng minh một điều: con đường xanh hóa sản xuất và tiêu dùng chỉ thật sự bền vững khi có nền tảng khoa học vững chắc và đạo đức phát triển đi kèm.
                                                                                                                                                                                                                                     BBT